Ważne i szeroko dyskutowane zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy już niedługo wejdą w życie. Nowelizacja, ogłoszona w Dzienniku Ustaw z 2026 r. pod poz. 473, przyznaje inspektorom PIP nowe kompetencje pozwalające na bardziej efektywną kontrolę zatrudnienia na innej podstawie niż stosunek pracy. Chodzi tu głównie o możliwość wydania przez okręgowego inspektora pracy decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy, w sytuacji kiedy zawarto umowę cywilnoprawną lub kiedy osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w sposób typowy dla stosunku pracy.

Decyzję tę będzie musiała poprzedzić kontrola przeprowadzona przez inspektora pracy i postępowanie w sprawie wydania wspomnianej decyzji, wszczęte na podstawie ustaleń pokontrolnych. Ponadto warunkiem wydania przez okręgowego inspektora pracy decyzji przekształcającej stosunek cywilnoprawny w umowę o pracę będzie niewykonanie przez strony polecenia usunięcia naruszeń dotyczących niezawarcia umowy o pracę w sytuacji, gdy w stosunku prawnym łączącym strony dominują cechy stosunku pracy określone w art. 22 § 1 K.p. Przed wydaniem decyzji strony będą miały możliwość wypowiedzenia się w sprawie łączącego ich stosunku prawnego, a w toku postępowania prowadzonego przez PIP będzie brana pod uwagę wola stron, o ile nie jest sprzeczna z prawem, m.in. z prawem pracy, z zasadami współżycia społecznego i nie zmierza do obejścia prawa.